Toelichting bij de bronnen en huisnummers
Voor de periode van het einde van de 17e eeuw tot het midden van de 18e eeuw zijn helaas niet alle verkoopaktes bewaard gebleven. De aktes die er wel zijn, bevatten vaak maar weinig informatie. Om toch een zo volledig mogelijk beeld te krijgen, zijn ook veel andere archiefstukken geraadpleegd waarin deze percelen worden genoemd.
Daarom bestaat de informatie bij veel panden uit meerdere aktes. Deze zijn terug te vinden op de website van het West Brabants Archief, via het onderdeel ‘Bladeren in bronnen’. Door het archieftype en de gemeente te selecteren en daarna het archiefnummer in te vullen, kom je het snelst bij het juiste document. Het vermelde folio- of bladzijdenummer geeft aan waar de akte begint, ook als deze meerdere verkopen bevat.
Ontbreekt een bladzijdenummer, dan is het door de computer toegekende nummer tussen rechte haken [ ] toegevoegd. Dit heeft als voordeel dat je direct op de juiste pagina uitkomt. Staan deze [ ] bij een huisnummer, dan geven zij het beroep aan dat in het pand werd uitgeoefend (dus niet de huisnaam). Gewone haakjes ( ) worden gebruikt voor extra uitleg of aanvullingen uit andere archieven.Huisnummers en ligging
De gebruikte huisnummers zijn afkomstig uit het bevolkingsarchief van 1828. Deze nummers zijn gekoppeld aan de eerste kadastrale kaart en vormen daarom een handig referentiepunt. In eerdere perioden bestonden er nog geen huisnummers. Bij verkopen werden toen de buren (belendingen) genoemd en de toenmalige straatnaam.
Niet alle oudere percelen komen exact overeen met de situatie van 1828. Om de ligging toch zo goed mogelijk te kunnen aangeven, is soms gewerkt met toevoegingen zoals a, b of c, en in enkele gevallen met ged. (gedeeltelijk).
Wanneer een pand later werd samengevoegd met een buurpand, wordt dat bij het huisnummer vermeld. Met deze werkwijze is het niet altijd mogelijk om de precieze grootte van een perceel vast te stellen.
Gebruikte archieven
-
NAS = Notarieel Archief Steenbergen
-
RAS = Rechterlijk Archief Steenbergen
Ook het bevolkingsarchief is te raadplegen via het West Brabants Archief.
Hans Slokkers - hansslokkers@outlook.comHuisnamen
Voordat huisnummers werden ingevoerd, werden huizen herkend aan een huisnaam. In een tijd waarin straten nog geen nummering hadden en veel mensen niet konden lezen of schrijven, was zo’n naam een praktische manier om een pand aan te duiden. Huisnamen werden gebruikt in het dagelijks leven, maar ook vastgelegd in officiële documenten zoals koopakten en notariële stukken.
Waarom hadden huizen een naam?
Een huisnaam maakte een pand herkenbaar en onderscheidde het van andere huizen in dezelfde straat. Vooral bij herbergen, winkels en werkplaatsen was een huisnaam belangrijk: zij fungeerde als een soort uithangbord. Ook bij grotere of opvallende woonhuizen kwam een vaste naam voor. Soms verwees de naam naar het beroep van de bewoner, soms naar een symbool, dier of religieus begrip, en in andere gevallen naar welvaart of afkomst.
De huisnaam werd vaak zichtbaar gemaakt met een gevelsteen of een uithangbord, zodat ook mensen die niet konden lezen het huis konden herkennen.
Wie hadden een huisnaam?
Niet ieder huis had een naam. Huisnamen kwamen vooral voor bij: herbergen en logementen - winkels en ambachtshuizen - panden met een openbare functie - huizen van welgestelde inwoners
Eenvoudige woonhuizen werden meestal aangeduid met de naam van de bewoner of door het noemen van de buren. Pas wanneer een pand een vaste functie of bekendheid kreeg, werd een huisnaam gebruikt.
Wat zeggen huisnamen?
Huisnamen geven vaak informatie over het verleden van een pand. Ze kunnen verwijzen naar: dieren - beroepen of ambachten - wapens of symbolen - religieuze voorstellingen - namen of herkomst van bewoners. Sommige huisnamen bleven eeuwenlang in gebruik, ook wanneer de bewoners of functies veranderden. Andere verdwenen weer uit de bronnen.
Huisnamen in Steenbergen
Ook in Steenbergen hadden huizen vroeger een huisnaam. Deze namen werden gebruikt voordat huisnummers bestonden en komen regelmatig voor in oude archiefstukken.Op basis van het onderzoek van Hans Slokkers worden deze historische huisnamen nu gekoppeld aan huidige adressen. Zo wordt zichtbaar waar de genoemde panden zich bevonden en hoe zij in het stadsbeeld pasten.Op dit moment (januari 2026) zijn de onderstaande huisnamen al aan een locatie gekoppeld.De huisnamen in Wijk C en Wijk B – de zuidkant van de vesting – worden op een later moment toegevoegd.
Wijk A - Markt even huisnummers - Grote Kerkstraat oneven huisnummers - Kruispoort 5 - Westdam oneven huisnummers
Wijk D - Kaaistraat oneven huisnummers vanaf Kaaistraat 17 - Markt oneven huisnummer 3 t/m 9 - Visserstraat
| huidige ligging | huisnaam of huisnamen |
| Markt 12 | 1816 : De Hoofdwacht | 1860 Het Wachthuis |
| Markt 10 | 1714 : De Drij Beijlen | (Samen met Markt 8) |1793 : Het Wijn- en Koffijhuis | 1805: Het Stadswijn en Koffijhuijs | 1860 : Het Koffiehuis |
| Markt 8 | 1571 : Orangien | 1637 : Oraignieboom | (samen met Markt 10) 1793 : Het Wijn- en Koffijhuis | 1805: Het Stadswijn en Koffijhuijs | 1860 : Het Koffiehuis |
| Markt 6 | 1578 : Bourgonigien | 1614 : Het Wapen van Bourgongien |
| Markt 2 | 1674 : De Fortuijne | 1684 : Het wapen van Nassau | 1689 : Het Wapen van sijne Hoogheijt | 1725-1784 : Het Wapen van Nassauw |
| Grote Kerkstraat 1 | 1640 : De Drije Haringen |
| Grote Kerkstraat 3 | 1740 : De Oijevaar | 1750 : Den Gestevelden Oijevaar (ooievaar met laarzen aan) | 1783 : Den Oijevaar |
| Grote Kerkstraat 5 | 1682 : Den Engel |
| Grote Kerkstraat 7 | 1649 : De Drij Bijcorven | (dichtbij Grote Kerkstraat 7) 1610 : De Caste | 1617 : De Swaene | 1684 : De Truweel (troffel) |
| Grote Kerkstraat 9 | 1605 : Swertten Ruyter |
| Grote Kerkstraat 13 | 1573 : Sint Sebastiaen | 1644 : De Cartauw (de ton) |
| Grote Kerkstraat 15 | 1574 : De Sonne | 1615 : De Vergulde Sonne |
| Grote Kerkstraat 17 | 1576 : De Fortuijne |1670 : Hoogheidshuis | 1720 : Prinsenhuijs | 1766 : De Oude Pastorye |
| Grote Kerkstraat 31 | 1648 : De Lindeboom |
| Grote Kerkstraat 33 | 1612 : Cleyntrappen |
| Grote Kerkstraat 35 | 1575 : Den Trapkes |
| Kruispoort 5 | 1759 : Den Orange Boom |
| Westdam 83 | 1748 : De Meestove |
| Kaaistraat 23 | 1688 : De Ruijter | 1703 : De Witten Ruijter (Samen met Kaaistraat 25 en 27 en oostzijde Poststraat) | erfnaam, 1788 : Den Bonsingval |
| Kaaistraat 25 | 1688 : De Ruijter | 1703 : De Witten Ruijter (Samen met Kaaistraat 23 en 27 en oostzijde Poststraat) | erfnaam, 1788 : Den Bonsingval |
| Kaaistraat 27 | 1688 : De Ruijter | 1703 : De Witten Ruijter (Samen met Kaaistraat 23 en 25 en oostzijde Poststraat) | erfnaam, 1788 : Den Bonsingval |
| Kaaistraat 29 | 1601 : (Samen met Kaaistraat 31) Nieu Casteel |1657 : De Prince van Oraige | 1675 : De Prince D’ Orangen | 1698 : De Jonge Prins |
| Kaaistraat 31 | 1601 : (Samen met Kaaistraat 29) Nieu Casteel |1657 : De Prince van Oraige | 1675 : De Prince D’ Orangen | 1698 : De Jonge Prins |
| Kaaistraat 39 | 1777 : Den Kamer |
| Kaaistraat 41 | 1663 : Den Bril |
| Kaaistraat 57 | 1640 : De Groene Hoed |
| Kaaistraat 63 | 1573 : Sint Joris |
| Kaaistraat 65 | 1573 : Sint Joris | 1669 De Sonne | 1746 Den Kleine Leeuw |
| Kaaistraat 67 | 1600 : De Gulden Leeuw |
| Kaaistraat 69 | 1540 : De Noort | 1600 : Den Cleynen Emaus | 1627 : de Cleynen Leeuwis | |
| Kaaistraat 71 | 1520 : Sint Ontcomer ofte Den Noort | 1591 : De Cleijne Noort | 1651 : De Dry Clockiens | 1627 : De Valck |
| Markt 3 | 1614 : Het Moriaens Hooft | 1624 : de Moriaan | Den Swarten Morjaan |
| Markt 5 | 1591 : De Roode Leeuw | 1649 : De Spaense Cappe |
| Markt 7 | 1547: Thuys metten Trappen |
| Markt 9 | 1514 : De Fonteijne | 1547: Thuys metten Trappen |1773 : De Stads Herberge |
| Visserstraat 32 | 1592 : De Brouwerie |
| Visserstraat 32 | 1592 : De Brouwerie |
| Visserstraat 51 | 1718 : Stadsschuur |
