Informatie

Op deze pagina lees je meer over het onderzoek naar huiseigenaren en huisnamen in Steenbergen. Dit onderzoek vormt een waardevolle aanvulling op het wijkregister en richt zich vooral op de periode van de 16e eeuw en 17e eeuw. In die tijd hadden huizen nog geen huisnummers, maar werden zij veelal aangeduid met een huisnaam. Die namen speelden een belangrijke rol bij de herkenning van panden en zijn vandaag de dag van grote betekenis voor het reconstrueren van de vroegste bewoningsgeschiedenis van de stad.

Het onderzoek dat hier wordt gepresenteerd is gebaseerd op uitgebreid archiefonderzoek van Hans Slokkers en sluit nauw aan bij de gegevens in het wijkregister. Om de samenhang tussen panden, huiseigenaren en locaties beter te begrijpen, is een toelichtende tekst over gebruikte bronnen toegevoegd. Het onderzoek is per wijk A tot en D - nog niet compleet - toegevoegd. Samen bieden deze gegevens een beter inzicht in de historische ontwikkeling van Steenbergen.

Huisnamen

Voordat huisnummers werden ingevoerd, werden huizen herkend aan een huisnaam. In een tijd waarin straten nog geen nummering hadden en veel mensen niet konden lezen of schrijven, was zo’n naam een praktische manier om een pand aan te duiden. Huisnamen werden gebruikt in het dagelijks leven, maar ook vastgelegd in officiële documenten zoals koopakten en notariële stukken.

Waarom hadden huizen een naam?

Een huisnaam maakte een pand herkenbaar en onderscheidde het van andere huizen in dezelfde straat. Vooral bij herbergen, winkels en werkplaatsen was een huisnaam belangrijk: zij fungeerde als een soort uithangbord. Ook bij grotere of opvallende woonhuizen kwam een vaste naam voor. Soms verwees de naam naar het beroep van de bewoner, soms naar een symbool, dier of religieus begrip, en in andere gevallen naar welvaart of afkomst.

De huisnaam werd vaak zichtbaar gemaakt met een gevelsteen of een uithangbord, zodat ook mensen die niet konden lezen het huis konden herkennen.

Wie hadden een huisnaam?

Niet ieder huis had een naam. Huisnamen kwamen vooral voor bij: herbergen en logementen - winkels en ambachtshuizen - panden met een openbare functie - huizen van welgestelde inwoners

Eenvoudige woonhuizen werden meestal aangeduid met de naam van de bewoner of door het noemen van de buren. Pas wanneer een pand een vaste functie of bekendheid kreeg, werd een huisnaam gebruikt.

Wat zeggen huisnamen?

Huisnamen geven vaak informatie over het verleden van een pand. Ze kunnen verwijzen naar: dieren - beroepen of ambachten - wapens of symbolen - religieuze voorstellingen - namen of herkomst van bewoners. Sommige huisnamen bleven eeuwenlang in gebruik, ook wanneer de bewoners of functies veranderden. Andere verdwenen weer uit de bronnen.

Huisnamen in Steenbergen

Ook in Steenbergen hadden ongeveer 75 huizen vroeger een huisnaam. Deze namen werden gebruikt voordat huisnummers bestonden en komen regelmatig voor in oude archiefstukken.Op basis van het onderzoek van Hans Slokkers worden deze historische huisnamen nu gekoppeld aan huidige adressen. Zo wordt zichtbaar waar de genoemde panden zich bevonden en hoe zij in het stadsbeeld pasten. 

Wijk A en Wijk D zijn na de nieuwe wijkindeling - vanaf 1863 - Wijk A : De noordkant van de vesting
Wijk B en Wijk C zijn na de nieuwe wijkindeling - vanaf 1863 - Wijk B : De zuidkant van de vesting

Wijk A - Markt even huisnummers - Grote Kerkstraat oneven huisnummers - Kruispoort 5 - Westdam oneven huisnummers
Wijk B - Grote Kerkstraat even nummers - Blauwstraat even nummers - Vleeshouwerstraat - Ruiterstallen - Schoolstraat - Rozemarijnstraat - De Ijzeren Put (de preciezere locatie van een aantal huisnamen in Blauwstraat en in de Grote Kerkstraat volgt nog!
Wijk C - Kaaistraat even huisnummers 12 t/m 58 - Blauwstraat oneven huisnummers 15 t/m 87 - Berenstraat - Klaverstraat - Pompstraat -Rongelstraat
Wijk D - Kaaistraat oneven huisnummers vanaf Kaaistraat 17 - Markt oneven huisnummer 3 t/m 9 - Visserstraat

Huidige ligging huisnaam of huisnamen

• Berenstraat 20 1742 : Hoogen Boogaart | 1837 : Het Schuttershof
• Berenstraat 30 1640 : Het Beerengebouw
• Berenstraat 50 1773 : Het Kruijs
• Blauwstraat 35 1719 : De Wildeman
• Blauwstraat 37 1671 : Den Toelast
• Blauwstraat 41 1629 : De Fortuijne | 1663 : De Oude Brouwerije
• Blauwstraat 45 1636 : De Pluijme | 1702 : De Witte Pluijm
• Blauwstraat 49 1618 : De Drye Hoeffijsers
• Blauwstraat 53 1516 : Holofernes
• Blauwstraat 55 1806 : Het Starretje
• Blauwstraat 59 1706 : De Twee Kerftbeijlen
• Blauwstraat 65 1549 : De Roode Moelen
• Blauwstraat 71 1599: De Oude Pastorije
• Blauwstraat 73 1547 : De Zwaen
• Blauwstraat 75 1615 : Het wapen van Vlaanderen | 1622 : De Swaluwe | 1675 : Swarten Leeuw
• Blauwstraat 79 1632 : Den Prince van Orangien | 1669 : Het Vergulde Gareel
• Blauwstraat 83, ter hoogte 1634 : De Vergulde Vijsel
• Blauwstraat 85, ter hoogte 1614 : De Prince van Orangien | 1645 : De Oude Prins van Oranje
• Blauwstraat laag even nummer 1657 : Monnoniste Bruijloft | 1658 : De Menoniste Bruijloft
• Blauwstraat laag even nummer 1625 : Goedlieftken Hoeftken |1675 : Het Geweldigerhuijs
• Blauwstraat laag even nummer 1708 : Den Blauwen Tuyn
• Blauwstraat rond nummer 40 1617 : Den Vogelsanck
• Blauwstraat rond nummer 56 1732 : Het Hooge Huijs | 1809 : Het Schippershuis
• Blauwstraat rond nummer 56 1633 : Louvesteijn
• Blauwstraat rond nummer 72 1678 : De Oude Huijvetterij
• Grote Kerkstraat 1 1640 : De Drije Haringen
• Grote Kerkstraat 13 1573 : Sint Sebastiaen | 1644 : De Cartauw (de ton)
• Grote Kerkstraat 15 1574 : De Sonne | 1615 : De Vergulde Sonne
• Grote Kerkstraat 17 1576 : De Fortuijne |1670 : Hoogheidshuis | 1720 : Prinsenhuijs | 1766 : De Oude Pastorye
• Grote Kerkstraat 3 1740 : De Oijevaar | 1750 : Den Gestevelden Oijevaar (ooievaar met laarzen aan) | 1783 : Den Oijevaar
• Grote Kerkstraat 31 1648 : De Lindeboom
• Grote Kerkstraat 33 1612 : Cleyntrappen
• Grote Kerkstraat 35 1575 : Den Trapkes
• Grote Kerkstraat 5 1682 : Den Engel
• Grote Kerkstraat 7 1649 : De Drij Bijcorven | (dichtbij Grote Kerkstraat 7) 1610 : De Caste | 1617 : De Swaene | 1684 : De Truweel (troffel)
• Grote Kerkstraat 9 1605 : Swertten Ruyter
• Grote Kerkstraat rond nummer 20 1648 : De Lindenboom
• Grote Kerkstraat rond nummer 26 1641 : De Zwaan
• Grote Kerkstraat rond nummer 6 1722 : 's Landswelvaren
• Kaaistraat 12 1738 : Prins Eugenius van Savoyen | 1812: Het Schippershuis
• Kaaistraat 23 1688 : De Ruijter | 1703 : De Witten Ruijter (met Kaaistraat 25 en 27 en oostzijde Poststraat) |  erfnaam, 1788 : Den Bonsingval
• Kaaistraat 25 1688 : De Ruijter | 1703 : De Witten Ruijter (met Kaaistraat 23 en 27 en oostzijde Poststraat) |  erfnaam, 1788 : Den Bonsingval
• Kaaistraat 27 1688 : De Ruijter | 1703 : De Witten Ruijter (met Kaaistraat 23 en 25 en oostzijde Poststraat) |  erfnaam, 1788 : Den Bonsingval
• Kaaistraat 28 1642 : De Mansvelt | 1669 : De Grave van Mansvelt | 1816 : De Graaf van Mansveld
• Kaaistraat 29 1601 : (Samen met Kaaistraat 31) Nieu Casteel |1657 : De Prince van Oraige | 1675 : De Prince D’ Orangen | 1698 : De Jonge Prins
• Kaaistraat 30 1691 : De Wolf
• Kaaistraat 31 1601 : (Samen met Kaaistraat 29) Nieu Casteel |1657 : De Prince van Oraige | 1675 : De Prince D’ Orangen | 1698 : De Jonge Prins
• Kaaistraat 32. ten westen 1640 : Joseph | 1826 : Het Hof van Holland
• Kaaistraat 39 1777 : Den Kamer
• Kaaistraat 41 1663 : Den Bril
• Kaaistraat 50 1636 : Brussel
• Kaaistraat 57 1640 : De Groene Hoed
• Kaaistraat 63 1573 : Sint Joris
• Kaaistraat 65 1573 : Sint Joris | 1669 De Sonne | 1746 Den Kleine Leeuw
• Kaaistraat 67 1600 : De Gulden Leeuw
• Kaaistraat 69 1540 : De Noort | 1600 : Den Cleynen Emaus | 1627 : de Cleynen Leeuwis |
• Kaaistraat 71 1520 : Sint Ontcomer ofte Den Noort |  1591 : De Cleijne Noort | 1651 : De Dry Clockiens | 1627 : De Valck
• Kaaistraat 72, ter hoogte 1671 : Swane
• Kaaistraat 72, ter hoogte 1609 : De Fortuijne  | 1614 : Antwerpen
• Kruispoort 5 1759 : Den Orange Boom
• Markt 10 1714 : De Drij Beijlen | (met Markt 8) |1793 : Het Wijn- en Koffijhuis | 1805: Het Stadswijn en Koffijhuijs | 1860 : Het Koffiehuis
• Markt 12 1816 : De Hoofdwacht | 1860 Het Wachthuis
• Markt 2 1674 : De Fortuijne | 1684 : Het wapen van Nassau | 1689 : Het Wapen van sijne Hoogheijt | 1725-1784 : Het Wapen van Nassauw
• Markt 3 1614 : Het Moriaens Hooft | 1624 : de Moriaan | Den Swarten Morjaan
• Markt 5 1591 : De Roode Leeuw | 1649 : De Spaense Cappe
• Markt 6 1578 : Bourgonigien | 1614 : Het Wapen van Bourgongien
• Markt 7 1547: Thuys metten Trappen
• Markt 8 1571 : Orangien | 1637 : Oraignieboom | (met Markt 10) 1793 : Het Wijn- en Koffijhuis | 1805: Het Stadswijn en Koffijhuijs | 1860 : Het
• Koffiehuis
• Markt 9 1514 : De Fonteijne | 1547: Thuys metten Trappen |1773 : De Stads Herberge
• Nicolaas Peckstraat 41, noord 1617 : De Oude Brouwerij
• Visserstraat 32 1592 : De Brouwerie
• Visserstraat 51 1718 : Stadsschuur
• Vleeshouwerstraat 18 1764 : De Hollandschen Tuijn
• Westdam 83 1748 : De Meestove